بسم الله الرحمن الرحیم

توصیههایی برای بهرۀ افزونتر از سفرهای زیارتی؛ بهویژه حج
ایام ذی‌قعده و ذی‌حجه با تعطیلات تابستان مصادف شده است و مؤمنان اقبال فراوانی به سفرهای زیارتی دارند؛ از سفر به مشهدالرضا(علیه‌السلام) گرفته تا عتبات عالیات و حج. از این جهت این پرسش را مرتب مطرح می‌کنند: چه کنیم حداکثر بهره و استفاده را از این سفر ببریم؟
درادامه، فهرست چیزهایی را که به ذهن می‌رسد، خدمت عزیزان عرض می‌کنم. امیدوارم با دعای حضرت ولی‌عصر(علیه‌السلام)، همه بتوانند بیشترین بهرۀ معنوی را از این سفرهای زیارتی ببرند. چند کار را باید قبل از حرکت و سفر انجام بدهند و کارهایی را هنگام سفر.
اقدامات پیش از سفر
کارهایی که قبل از سفر افراد انجام می‌دهند، از این قرار است:
1. جزوه‌ای به‌عنوان سفرنامه تهیه کنند و سعی کنند کل وقایعی را که از ابتدا تا انتهای سفر اتفاق می‌افتد، به‌شکل فهرست‌وار بنویسند؛ البته آن‌قدر خلاصه نباشد که بعداً یادشان نیاید؛ یعنی شرح چندانی نمی‌خواهد و همین‌که مطلب یادشان بیاید، کافی است. در این سفرنامه، نوع برنامه و نیز تاریخ و مکان و ساعتی هر کاری باید ثبت شود.
2. توبۀ قبل از سفر، آن‌هم توبۀ نصوح، خیلی لازم است. به‌خصوص «غسل توبه» اثر فراوانی دارد. برای این کار می‌توانند یک غسل به نیت توبه انجام داده و بدن را شستشو بدهند تا إن‌شاءالله خدای متعال هم پاکشان کند. نماز یک‌شنبه‌های ماه ذی‌قعده نیز بسیار بجاست.
3. کار دیگر قبل از سفر، وداع و خداحافظی با نزدیکان و حلالیت‌طلبیدن از آن‌هاست. در بحث وداع لازم نیست با افرادی که ارتباط چندانی با آن‌ها نداریم وداع بکنیم؛ بلکه کسانی‌که با آن‌ها نزدیک هستیم و از ما انتظار دارند. حال ممکن است به‌خاطر خویشاوندی با هم رفت‌وشدی داریم یا به‌خاطر رفاقت یا شراکت در شغل. بالاخره کسی است که وقتی ما به سفر می‌رویم، متوجه می‌شود و انتظار دارد که التماس‌دعایی به ما بگوید. خوب است با این‌گونه افراد، انسان وداعی بکند و از ایشان حلالیت بطلبد.
در اینجا توصیه‌ای می‌کنم: گاهی به‌سبب کدورت‌هایی، ارتباط با بعضی اقوام قطع شده است؛ البته کاری ندارم به حق و ناحق بودنش و اینکه تقصیر کیست. آنچه عرض می‌کنم این است که اگر دنبال فرصتی هستید که بتوانید عاقلانه این ارتباط را برقرار کنید، این فرصت برای حلالیت‌طلبیدن، فرصت خیلی خوبی است؛ البته به‌گونه‌ای ارتباطی برقرار کنید که مشکل جدیدی پیش نیاید و سعی کنید با یک حلالیت‌طلبیدن، ارتباط برقرار بشود.
4. قبل از سفر، ادای حق‌الله و حق‌الناس نیز بسیار ضروری است. منظور این است که اگر نماز یا روزۀ مختصری بدهکارید، آن‌ها را قبل از سفر انجام بدهید. برای حق‌الناس هم تا آنجایی که امکان دارد و با مانعی برخورد نمی‌کنید، همۀ بدهی‌ها را رد کنید و اگر نمی‌توانید رد کنید، از صاحبان حق، اجازۀ تأخیرش را بگیرید.
5. وصیت نیز یکی از کارهایی است که خوب است انسان قبل از سفر انجام بدهد.
6. همچنین تحلیل اموال کاری لازم است. منظور از تحلیل اموال، این است که اگر به مال شخص خمس یا زکات تعلق گرفته، قبل از سفر حتماً آن را بپردازد و مالش را حلال کند. صدقه‌دادن هم از کارهای بسیار بجا و اثرگذار است؛ مخصوصاً برای سلامتی امام‌زمان(علیه‌السلام) صدقه‌ای بدهد تا إن‌شاءالله به سلامتی برود و برگردد.
7. کار دیگری که آن هم قبل از سفر انجام می‌گیرد، خواندن کتاب‌هایی متناسب با آن سفر است. اگر می‌خواهید به سفر عتبات بروید، کتابی دربارۀ کربلا و نجف و حرم‌های مطهر عراق یا دربارۀ اماکن تاریخی که می‌خواهید بروید، مطالعه بکنید. اگر بخواهید سفر حج بروید، علاوه‌بر کتاب‌های درخصوص اماکن و تاریخچه، باید «مناسک» (احکام حج و عمره) را بخوانید. کتابی درمورد وهابیت بخوانید. کتاب «آیین وهابیت» از آیت‌الله سبحانی(دام‌ظله) یا کتاب «شب‌های پیشاور»، نکات بسیار زیبایی دارند که اگر افراد بخوانند، با روش وهابی‌ها و اهل تسنن خیلی آشنا می‌شوند. [کتاب شب‌های پیشاور بسیار پرحجم است؛ البته خلاصۀ آن در بازار موجود است.]
دربارۀ حج لازم است افراد حمدوسوره و نمازشان را تصحیح بکنند و مطمئن شوند نمازشان صحیح است.
اقدامات هنگام سفر
1. باید سعی کنند در طول سفر، از همۀ فرصت‌ها استفاده کنند و حداکثرِ استفادۀ معنوی را ببرند. یکی از نکات مهم، همراهی با روحانی کاروان است. هرچه می‌توانید همراهی بیشتری با روحانی داشته باشید و از فرصت‌های مختلف استفاده بکنید؛ مثلاً داخل اتوبوس از روحانی سؤالاتی بکنید که او با بلندگو، جواب را برای همه بگوید. از وقت داخل اتوبوس، استفاده بکنید و در همۀ زمینه‌ها بپرسید؛ مانند سؤالات فقهی، اعتقادی، تفسیری، اخلاقی یا سؤالاتی دربارۀ معاشرت با همسر یا دربارۀ زیارت. هرچه سؤال بشود، مطالب بهتری برای همه گفته می‌شود.
اگر هم به حج مشرف می‌شوید، لازمه‌اش این است که آن اعمال حج و عمره را نیز همراه با روحانی انجام بدهید و از او جدا نشوید؛ زیرا ممکن است مسئلۀ خاصی برایتان اتفاق بیفتد که ندانستن حکمش، حجتان را دچار اشکال کند.
2. از دیگر کارهایی که لازم است در طول سفر انجام بدهید، این است که همیشه حرم‌رفتنتان را دو ساعت قبل از اذان انجام بدهید: دو ساعت قبل از اذان صبح بلند شوید و حرکت کنید تا به حرم می‌رسید، حدوداً یک ساعت به اذان باقی‌ مانده است. این کار فایده‌اش این است که در این دو ساعت، هنوز حرم خلوت است و می‌توانید بهرۀ خوبی ببرید. همچنین می‌توانید نمازشب بخوانید؛ مخصوصاً نماز جعفرطیار بخوانید که روش دائمی امام‌رضا(علیه‌السلام) این بود: از هشت رکعت نمازشب، چهار رکعت دوم را حضرت به‌شکل نماز جعفرطیار می‌خواندند. در این نماز 300 بار تسبیحات اربعه تکرار می‌شود و در مفاتیح الجنان نقل شده است. البته نیتش همان نیت نمازشب است.
همچنین افراد می‌توانند دو رکعت نماز شفع را به‌شکل نماز امام‌زمان(علیه‌السلام) بخوانند که صد مرتبه آیۀ «ایاک نعبد و ایاک نستعین» در آن تکرار می‌شود؛ اما نیتش همان نیت شفع است. بعد از نماز صبح، «دعای عهد» خوانده بشود و یک مقدار قرآن تلاوت بشود. افراد می‌توانند تا طلوع آفتاب، استفاده‌ها و بهره‌هایشان را ببرند. بعد می‌روند منزل و مقداری استراحت می‌کنند و جوری آماده می‌شوند که مجدداً دو ساعت به اذان ظهر، حرکت کنند.
اگر همیشه دو ساعت قبل از اذان حرکت کنند، حدوداً یک ساعت قبل از اذان وارد حرم می‌شوند که هنوز خلوت است و معمولاً جمعیت هنگام اذان هجوم می‌آورند؛ لذا این زمان فرصت خوبی است. قبل از ظهر هم همین‌طور است. بعد از نماز ظهر، افراد کار خاصی ندارند و برمی‌گردند؛ درحالی‌که زائرین دیگر، تازه آمده‌اند و می‌خواهند بعد از نماز ظهر، دعا و زیارت بخوانند؛ اما آن عزیزی که قبل از ظهر رفته، کارش تمام است و برمی‌گردد منزل و خودش را آماده می‌کند برای دو ساعت به مغرب ‌مانده.
دو ساعت مانده به اذان مغرب، حرکت می‌کنند و حدود یک ساعت قبل اذان مغرب، بازهم جای مناسبی پیدا می‌کنند و می‌توانند تا قبل از نماز عشا هم داخل حرم باشند. این توصیه‌ها فایدۀ دیگری هم دارد: من توصیه می‌کنم که افراد داخل حرم، یک ختم قرآن بخوانند. برای اینکه افراد قرآن را داخل حرم‌ها ختم کنند، لازمه‌اش این است که همیشه در همان یک ساعتی که قبل از اذان به حرم می‌روند، دوسه جزء قرآن هم بخوانند.
همچنین در فرصت‌های مناسبی که برایشان پیش می‌آید و در مسیرهایی که می‌روند، چهارده‌هزار صلوات بفرستند. با این کار، هم در مسیر وقتشان را پر می‌کنند، هم هر هزار صلوات را به‌ترتیب به تک‌تک چهارده‌معصوم(علیهم‌السلام) هدیه بکنند؛ از پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) تا امام دوازدهم(علیه‌السلام). این ختم قرآن و این چهارده‌هزار صلوات، همه به معصومین(علیهم‌السلام) هدیۀ می‌شود و از آن‌ها تقاضا می‌کنید که برای فرج امام‌زمان(علیه‌السلام) دعا کنند.
برای زیارت‌کردن در طول سفر، «زیارت جامعۀ کبیره» و «زیارت امین‌الله»، بهترین زیارتی است که در مرقد امامان(علیهم‌السلام) خوانده می‌شود. در نجف، کربلا، کاظمین، سامرا، مشهد یا بقیع، بهترین زیارت همان زیارت جامعۀ کبیره است و اگر می‌خواهند زیارت مختصر بخوانند، زیارت امین‌الله بخوانند؛ البته در کنار این‌ها سعی بشود از زیارت‌های مخصوصۀ هر امامی هم استفاده کنند. از دیگر زیارت‌هایی که خوانده می‌شود، «زیارت آل‌یاسین» است. با این زیارت، امام‌زمان(علیه‌السلام) را زیارت می‌کنند. همچنین خواندن «زیارت عاشورا» بسیار بجاست.
دربارۀ دعاها هم «دعای کمیل»، «دعای ندبه»، «دعای توسل»، «دعای سمات» و دعاهای فراوانی هست که معمولاً افراد خودشان با آن‌ها آشنا هستند و از آن دعاها استفاده می‌کنند. اگر هم ایام خاصی است، مثل ماه مبارک رمضان یا مبعث، دعاهای متناسب با آن مناسبت‌ها را تلاوت می‌کنند.
امیدوارم که عزیزان حداکثر بهره را از سفرهای زیارتی خودشان ببرند.

و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین

گروه بندی
کانال تلگرام - دروس کانال تلگرام - بیانات و اخبار