بسم الله الرحمن الرحیم

امر به معروف و نهی از منکر؛ جلسه1
1398/03/26
نمازخانه هلال احمر اصفهان

یک مسئلۀ شرعی در رساله وجود دارد که سؤالی را نسبت به قیام امام حسین(علیه‌السلام) ایجاد می‌کند و آن این است که در شرایط چهارگانه‌ای که برای امر به معروف گفتند یکی این است که آمر باید به معروف و منکر علم داشته باشد، یک وقت امر به منکر و نهی از معروف نکند. دوم اینکه بداند مخاطب تکرار می‌کند، این آخرین بارش نبود که می‌خواهد انجام بدهد و سوم اینکه از گفتارش احتمال تأثیر بدهد. این چهارمی‌اش را دقت بکنید که الآن می‌خواهیم رویش صحبت بکنیم. گوینده‌ای که می‌خواهد امر به معروف بکند باید امنیت جانی و آبرویی داشته باشد، خلاصه ضرر نباید ببیند.
خب سؤال می‌شود که پس امام حسین(علیه‌السلام) که فرمودند من برای امر به معروف می‌روم خب این امر به معروفشان چه بود که امام این همه ضرر و خسارت دیدند و بالاترین مصیبت هم به خودشان و هم به یارانشان رسید؟! اگر آن درست باشد پس این متن رساله را دیگر باید برداریمش. یعنی شخص ولو کشته بشود باید امر به معروف بکند. دیگر ما بالاتر از کشته شدن که نداریم. در حالی که در رساله کمتر از کشته‌ شدنش را می‌گوید نه. اگر بناست از امر به معروف ضرر ببینی می‌گوید دیگر نه، تذکر نده؛ چون ما نمی‌خواهیم یک میکروب را بکشیم اما یک میکروب جدید به وجود بیاید و خودمان میکروبی بشویم. بنا به این نیست. بالاخره این یک سؤال است که من این سؤال را مختصر گفتم؛ اما باید باز بکنیم تا خوب تنافی واضح بشود. بالاخره من می‌خواهم به یک کسی تذکر بدهم. اگر او برمی‌گردد و به من ضرری وارد می‌کند حالا در حد کشتن هم نه، در حد زدن است، زخمی‌کردن است، در رساله می‌گویند نه دیگر این برایتان واجب نیست؛ درحالی‌که امام حسین‌(علیه‌السلام) را می‌بینیم رفتند اقدام کردند و تذکر دادند و حتی بالاترش به شهادت رسیدند.
جواب این است که آنچه در رساله گفته شده درست است؛ منتها باید بین منکر و ضرری که به ما می‌رسد یک مقایسه بکنیم، باید ببینیم کدام بالاتر است. گاهی آن منکری که در جامعه است خیلی منکر مهمی است. از آن منکرهایی است که شارع راضی به وجودش نیست، حتماً باید جلویش گرفته بشود. حالا اینجا می‌ارزد ما دو تا سیلی هم بخوریم؛ اما جلوی منکر را موفق شویم بگیریم. این چون در رساله نیامده است، این سؤال برای بعضی پیش آمده و می‌آیند از ما می‌پرسند و الا این نکته هم یک بحث فقهی است که اگر کتکی که انسان می‌خورد، ضرری که می‌بیند کمتر است اما منکری که موفق می‌شود جلویش را بگیرد خیلی منکر بزرگی است، اینجا واجب است اقدام بکند. اما آنجایی که مساوی است یا حتی به عکس است، جلوی یک منکر کوچک را می‌خواهد بگیرد اما خودش یک ضرر بزرگی می‌بیند، یک جایش مثلاً زخمی می‌شود. نه، اینجا دیگر تذکر واجب نیست بدهیم. حالا با این بیان می‌بینید هم مطلب رساله و هم قیام امام حسین‌(علیه‌السلام) درست است. چون قیام حضرت اگر محقق نشده بود خسارتی که وارد می‌شد این بود که کل دین از بین می‌رفت و نسل‌های بعدی دیگر هیچ‌کسی دین نداشت؛ چون مسجد را خراب می‌کرد. مسجد الحرام را خراب کرد، یزید تصمیم بر این داشت و می‌گفت همۀ این‌ها و دین باید جمع بشود. معاویه هم قصد این را داشت. معاویه یک چیزی دارد که در جلسۀ خصوصی‌اش می‌گفت «دفناً دفنا» تکرار هم می‌کرد؛ یعنی می‌گفت کل دین را باید دفنش بکنید و دیگر در گور برود و دیگر کسی هیچ اطلاعی از آن پیدا نکند. البته خب موفق نشد. بچه‌اش نپختگی کرد که این جریانات پیش آمد. پس امام درست است مصیبت بزرگی دیدند؛ اما در عوض سودی که به جهان رساندند این بود که دین اسلام را زنده نگه داشتند تا زمان ما که الآن هر کسی قرآن می‌خواند، مسجد می‌رود، سخنرانی می‌کند، نمی‌دانم نماز می‌خواند، هر عمل عبادی که الآن انجام می‌گیرد وصل به کربلاست؛ یعنی همه به آنجا مدیون هستیم. این نتیجۀ قیام امام بود که با اینکه خسارت دیدند اما مصلحت بالاتری را به دست آوردند. این در رساله چون نیامده گاهی مورد سؤال بعضی قرارمی‌گیرد و می‌آیند می‌پرسند و این یک درس برای ما می‌شود که اگر منکری را می‌خواهیم جلویش را بگیریم، منکر متعارف است، همان است که در رساله می‌گویند که اگر ضرر به شما وارد می‌شود نمی‌خواهد جلویش را بگیرید، بگذارید منکر باشد. اما یک وقت منکر، منکر درشتی است، منکر بزرگی است، ضرر بسیاری به جامعه وارد می‌کند، فساد دارد، متناسب با آن باید ببینیم اگر حالا رفتیم تذکر دادیم، یک سیلی می‌خوریم اما جلوی آن را می‌توانیم بگیریم، خیلی خوب این کار را می‌کنیم. دیگر حرف رساله اینجا درست نیست که گفته اگر خسارت می‌بینی هیچ چیز نگو. اینجا باید ولو خسارت را می‌بینیم اقدام بکنیم، هر جایی که منکر خیلی بزرگ باشد.

«و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین»

گروه بندی
کانال تلگرام - دروس کانال تلگرام - بیانات و اخبار