بسم الله الرحمن الرحیم

غیبت؛ جلسه3
1398/09/16
هلال احمر استان اصفهان

صحبت در حرمت غیبت بود و تعریفش را در جلسه‌های قبل خدمتتان عرض کردم که غیبت «ذِکْرُکَ أَخَاکَ بِمَا یَکْرَهُ» سه تا محور دارد، سه تایش که با هم جمع شود غیبت می‌شود. یکی اینکه یاد بکنی، پس بدون یادکردن در ذهن را غیبت نمی‌گویند، یاد کردن است. در ذهن اگر بدی یک کسی را آوردید اسمش را سوء ظن می‌گذارند، آن فعلاً غیبت نیست. الآن بحث ما در غیبت این است که یاد بکنید، یادآوری؛ یعنی برسانید به یک کسی «ذکرک». دوم از برادر دینی‌ات باشد. پس اگر غیر مسلمان باشد حتی غیر شیعه باشد غیبت‌کردن اشکالی ندارد؛ ولیکن تا می‌گوییم اشکالی ندارد معنایش این نیست که غیبت بکن؛ نه. آن حرمت غیبت مربوط به شیعه است. از غیر شیعه غیبت‌کردن خوب نیست، اخلاقاً خوب نیست انسان پشت یک کسی غیبت بکند. رکن سومش این است که «بما یکره» باشد یعنی چیزی را بگوید که او خوشش نمی‌آید. اگر جلویش بگویید بدش می‌آید اما فعلاً نیستش.
غیبت‌کردن و خوردن گوشت تن برادر دینی
حالا یک جمله از آیۀ قرآن در سورۀ حجرات می‌خواهم خدمتتان بخوانم. وقتی می‌فرماید: «وَ لا یَغْتَبْ بَعْضُکُمْ بَعْضاً» نباید کسی از کسی غیبت بکند، دنبالش می‌فرماید: «أَ یُحِبُّ أَحَدُکُمْ أَنْ یَأْکُلَ لَحْمَ أَخیهِ مَیْتاً»[1] آیا دوست دارد کسی از شما گوشت یک مرده از برادرهای دینی‌اش که فوت شده است را بگیرد بِکَند و بخورد؟! کار این حیوانات درنده را دیدید چقدر زشت می‌کَنند. می‌گویند شما چرا این کار را می‌کنید؟! حالا غیبت را چرا می‌گوید به منزلۀ خوردن گوشت برادر دینی‌تان است؟ گوشت به مرور در بدن یک کسی ساخته می‌شود، آبرویش هم همین‌طور است. آبرویش هم که یک مرتبه به دست نیامده است. یک مدت زیادی بالاخره زحمت کشیده و آبرو جمع شده است. آن‌وقت قرآن تشبیه معقول به محسوس می‌کند. من آبروی یک کسی را می‌خواهم ببرم، آبرو دیده نمی‌شود. تشبیه به یک چیز حسی می‌کند که با چشم دیده می‌شود. می‌گوید حاضری گوشتش را بکنی بخوری؟! بعد قرآن به این اکتفا نمی‌کند می‌گوید برادر دینی‌ات که مرده باشد. مرده را برای چه می‌گوید؟ برای اینکه وقتی مرده است و من می‌خواهم گوشتش را بگیرم بکنم از خودش مقاومت نمی‌کند؛ اما اگر زنده باشد چرا. تا می‌آیم چاقو را بگذارم به بدنش فوری می‌گوید چه کار می‌کنی. آدمی هم که غیبتش را می‌کنیم چون پشت سرش داریم حرف می‌زنیم نیستش که از خودش دفاع بکند. اگر در حضور باشد خب می‌گوید چه می‌کنی، از خودش دفاع می‌کند. بنابراین قرآن تشبیه به مرده می‌کند و می‌گوید مرده است. از خودش دفاع نمی‌کند شما دارید غیبتش را می‌کنید.
غیبت تلاش انسان عاجز
حالا ببینید چقدر زیبا امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) در دو کلمه می‌گویند: «الْغِیبَةُ جُهْدُ الْعَاجِزِ»[2] غیبت‌کردن تلاش انسان عاجز است؛ یعنی من وقتی علیلم و نمی‌توانم عیب یک کسی را حل بکنم می‌روم پشت سرش حرف می‌زنم. این نشان‌دهندۀ عجز من است نه زرنگی من. اگر زرنگ بودم که خودش را می‌رفتم اصلاح می‌کردم. پزشکی که نمی‌تواند میکروب را بکشد تازه می‌رود میکروب را زیادش می‌کند. این چه پزشکی است؟! اینکه پزشک نیست، تازه ایراد هم به او هست. به او می‌گوییم تو بنا بود که میکروب را بکشی تازه داری میکروب را هم زیادش می‌کنی. ما باید عیب یک کسی را به عنوان یک اخلاق بد، این را باید حلش کنیم. عرضه دارم حل می‌کنم نباشد نه.
البته چند مورد است که غیبت کردن جایز است. حالا مرحوم فیض شش مورد را گفتند‌. مرحوم شهید ده مورد را گفتند. این‌ها را  ان‌شاء‌الله به مرور که جلو می‌روم مواردش را خدمتتان می‌گویم. من در هر جلسه‌ای دو سه تا نکته را می‌خواهم راجع به غیبت بگویم که زیاد وقتتان را نگیرم.
غیبت؛ نشانۀ نفاق
الآن یک روایت را بخوانم می‌فرماید غیبت نشانۀ نفاق و دو رویی است. دلیلش را هم عرض می‌کنم که چیست. وقتی من جلوی شما می‌آیم مدام می‌گویم چاکریم و مخلصیم و نوکر شما هستم، جلویتان این‌ها را می‌گویم پشت سرتان بدی‌تان را می‌گویم، این دو رویی می‌شود. پس معلوم می‌شود وقتی که می‌گوییم چاکریم و مخلص شما هستیم نخیر، خالص نیستیم. می‌گویم مخلصیم اما خالص نیستم. اگر خالص بودم همین‌طور که در ظاهر اظهار علاقه می‌کنم، پشت سرتان هم اظهار علاقه می‌کنم. چرا پشت سرتان اظهار ناراحتی می‌کنم، چرا عیبتان را می‌گویم؟! معلوم می‌شود که خالص نیستم. این نفاق می‌شود.
امام صادق(علیه‌السلام) فرمودند: «لَا تَغْتَبْ فَتُغْتَبْ» برای اینکه ما را تشویق کنند که غیبت نکنیم فرمودند: غیبت نکن و الا غیبت خودت هم می‌شود. همین‌طوری که شما راحت غیبت می‌کنید؛ پس دیگری هم می‌آید غیبت شما را می‌کند. بعد حضرت اشاره به یک ضرب المثل کردند: «وَ لَا تَحْفِرْ لِأَخِیکَ حُفْرَةً فَتَقَعَ فِیهَا» فرمودند چاه برای برادرت نکن و الا در چاه می‌افتی. برای برادرت کندی؛ اما خودت هم گرفتارش می‌شوی. این همان است. بدگویی دیگری را کردی او هم بدگویی تو را می‌کند. بعد فرمودند «فَإِنَّکَ کَمَا تَدِینُ تُدَانُ»[3] من بخواهم معنا بکنم می‌گوید از هر دستی دادی از همان دست هم می‌گیری. حالا عبارت را ساده معنا کردیم.

«و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین»

جهت مشاهده متن و صوت دیگر جلسات غیبت اینجا را کلیک کنید.


[1] . حجرات، 12.

[2] . نهج البلاغه، ص556.

[3] . الأمالی (للصدوق)، ص420.

 

گروه بندی
کانال تلگرام - دروس کانال تلگرام - بیانات و اخبار